RỤNG HOA - RỤNG TRÁI SẦU RIÊNG: HIỂU ĐÚNG NGUYÊN NHÂN ĐỂ XỬ LÝ ĐÚNG KỸ THUẬT

bởi: Đoàn Gia Thịnh 23 Tháng 03, 2026

Rụng hoa và rụng trái non là một trong những nguyên nhân làm giảm nghiêm trọng năng suất sầu riêng, đặc biệt trong các năm thời tiết biến động mạnh. Hiện tượng hoa và trái sầu riêng rụng xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm: chế độ tưới nước, thời tiết biến động, côn trùng gây hại, các bệnh do nấm, thụ phấn không hoàn chỉnh, cũng như hiện tượng ra đọt non cùng thời điểm. Nhiều bà con xử lý theo cảm tính, thấy rụng thì mới bón phân, phun thuốc, trong khi bản chất của vấn đề đã hình thành từ trước đó. Trên thực tế, rụng hoa rụng trái không phải là một hiện tượng đơn lẻ, mà là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó sinh lý tế bào và dinh dưỡng đóng vai trò quyết định.

Bản chất sinh lý của hiện tượng rụng hoa và rụng trái là do tại vị trí cuống hoa/cuống trái hình thành tầng rời (Abscission zone). Khi tầng rời này được kích hoạt, cây chủ động loại bỏ hoa hoặc trái, dù bên ngoài không có tác động mạnh. Nguyên nhân cốt lõi là tế bào tại cuống hoa – cuống trái không đủ khỏe, thành tế bào mỏng, cấu trúc yếu → dễ hình thành tầng rời → hoa, trái rụng.

* Nhóm nguyên nhân chính gây rụng hoa – rụng trái

1. Nguyên nhân bên trong cây (quan trọng nhất)

- Cây thiếu dinh dưỡng – tích lũy không đủ: Trước khi ra hoa, cây sầu riêng cần tích lũy đầy đủ dinh dưỡng và năng lượng. Tích lũy dinh dưỡng ở cây sầu riêng là quá trình giúp cây được cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng, tạo nền tảng thúc đẩy quá trình ra hoa, giúp hoa phát triển hoàn chỉnh, đồng thời duy trì đến giai đoạn đậu trái tốt và ổn định. Nếu tích lũy dinh dưỡng không tốt: Hoa - trái phát triển không hoàn chỉnh; Cuống giòn, yếu; Dễ rụng sớm. Các nguyên tố dinh dưỡng then chốt cho giai đoạn ra hoa:

Kali (K): tổng hợp đường, tinh bột, protein; vận chuyển đường từ lá về hoa – trái
Lân (P): điều tiết ra hoa, đậu trái, hình thành hạt
Canxi (Ca): tăng độ bền thành tế bào, phân chia tế bào, giúp cuống hoa – cuống trái chắc
Bo (B): quyết định quá trình ra hoa – thụ phấn – đậu trái, vận chuyển đường

👉 Thiếu Ca + B là nguyên nhân hàng đầu làm cuống hoa, trái yếu và rụng hàng loạt.

- Mất cân bằng hormone thực vật: Khi cây có hàm lượng Auxin và Gibberellin (GA) thấp khiến:

Tế bào tại vị trí cuống hoa, trái nhanh chóng hình thành tầng rời.
Hoa và trái non rụng dù cây vẫn xanh tốt.

👉 Kẽm (Zn) là vi lượng quan trọng giúp cây tổng hợp Auxin, gián tiếp giảm rụng hoa.

- Cây thiếu năng lượng: Khi quang hợp kém, lá yếu, thiếu trung vi lượng, cây tích lũy đường không đủ:

Hoa khô, teo, thụ phấn kém
Trái đậu nhỏ, trái non phát triển chậm, dễ rụng
Cây suy, lá vàng, giảm sức đề kháng với sâu bệnh

2. Nguyên nhân bên ngoài (yếu tố kích hoạt)

- Thời tiết – môi trường

- - Nhiệt độ lý tưởng cho sầu riêng ra hoa: 25–30°C
  - Lạnh dưới 16°C hoặc nóng kéo dài → cây stress, rễ hút dinh dưỡng kém
  - Độ ẩm thấp → hoa khô, rụng
  - Độ ẩm cao → nấm bệnh phát triển, gây hại hoa, trái