Tin tức trong ngành
Muỗi hành trên lúa Thu Đông 2013
0
6947
: 08/10/2013
 
 Tính đến ngày 04/10/2013, trên lúa Thu Đông 2013 của tỉnh An  Giang đã bị nhiễm muỗi hành  trên 2.800 ha trên lúa đang vào giai  đoạn làm đòng (từ 40 - 45 ngày) với tỷ lệ từ 0,5-60% chồi bị muỗi  hành. Các nơi bị nhiễm muỗi hành là huyện Thoại sơn (ở các xã  Thoại Giang, Định Thành, thị trấn Núi Sập, Phú Hòa, Bình Thành),  huyện Châu Thành nhiễm muỗi hành tỷ lệ thấp từ 0,5-1% ở một số xã Vĩnh Nhuận, Bình Hòa, Vĩnh Thành, Hòa Bình Thạnh.
Riêng 3 xã có ruộng bị nhiễm nặng với tỷ lệ từ 20-60 % là thị trấn Núi Sập, Thoại Giang, Định Thành (Thoại Sơn). Qua thăm đồng của các cán bộ kỹ thuật và nông dân cho biết các giống lúa thơm như Jasmine, OM4900, OM7347, OM5451, Nàng Hoa 9 bị nhiễm tỷ lệ cao từ 15-60% và gieo sạ từ 15/7 âl (21/8/2013) trở vê sau đều bị nhiễm muỗi hành. Các giống khác như IR50404, OM4218 cũng nhiễm tỷ lệ từ 10-40%. Trên một mãnh ruộng muỗi hành thường tập trung gây hại gần bờ đê (khoảng từ 3-4m tính từ đê vào ruộng) và gây hại cục bộ chổ trũng nhiều hơn chỗ gò.
Nguyên nhân xảy ra thành dịch cục bộ ở một số xã của 2 huyện Thoại Sơn và Châu Thành  là do thời tiết từ giữa đến cuối tháng 9 xuất hiện liên tục 3 cơn bão và 1 cơn áp thấp nhiệt đới (bão 8, số 9, bão 10) đã gây mưa kéo dài nhiều ngày tạo ẩm độ cao và kết hợp nguồn muỗi hành cục bộ mật số thấp trước đó tích lủy có điều kiện thuận lợi cho muỗi hành phát triển mạnh. Tuy nhiên trên thực tế đồng ruộng qua điều tra chúng tôi thấy tỷ lệ nhộng cũng bị một loại ong ký sinh (có kich thước rất nhỏ màu đen) làm nhộng chết (không phát triển được), tỉ lệ nhộng bị ký sinh từ 5-60%. 
Cây lúa bị gây hại nặng trong giai đoạn đẻ nhánh. Sâu non  xâm nhập vào điểm sinh trưởng làm cổ áo và lá đọt không vươn dài. Cây lúa nhỏ, gân lúa hơi cứng. Khi sâu lớn gốc dảnh lúa tròn và  phình to, sắc lá đậm. Lá đọt ngắn và dựng đứng. Khi lá hành còn trong thân lúa chưa vươn ra ngoài sẽ làm cho thân cây lúa phình lên rõ. Ống hành thường xuất hiện trong vòng 7 – 10 ngày sau khi sâu non xâm nhập vào điểm sinh trưởng. Khi sâu non có màu trắng sữa đủ sức vào nhộng thì ống hành vươn dài.có màu trắng ngà, phía ngọn có màu xanh nhạt. Sau khi nhộng vũ hóa, ống hành vàng héo dần, ngọn thâm khô và cụt đi. Chồi lúa bị biến thành ống hành sẽ không trỗ bông được nhưng có thể mọc chồi mới để bù lại số chồi bị hại. 
Trưởng thành có hình dạng và kích thước giống như muỗi nhà, sức bay yếu nên sự phân bố thường có tính khu vực, trong cùng một ruộng có nơi bị nhiều nhưng có nơi bị ít hoặc không bị gây hại. Muỗi hành có màu nâu đỏ, muỗi cái có thân dài to hơn muỗi đực. Muỗi đực có màu nâu.Muỗi đẻ trứng về đêm, mỗi con cái có thể đẻ từ 100-200 trứng. Muỗi hoạt động mạnh và giao phối về đêm; thời kỳ mạ muỗi đẻ rải rác trên các phiến lá và bẹ lúa, đẻ trên bẹ lá cách mặt nước 30 cm. Muỗi hành ưa ánh sáng đèn với cường độ mạnh.
Trứng được đẻ rải rác riêng lẻ, hình bầu dục, thon dài 0,5 x 0,12 mm, được đẻ trong bẹ lá hoặc gần gốc lá.Trứng mới đẻ màu trắng và có màu vàng óng ánh khi gần nở. Sau khi đẻ khoảng 3- 4 ngày trứng sẽ nở. Trứng cần ẩm độ không khí cao để phát triển và nở nên thường phát triển trong mùa mưa.. Ẩm độ thích hợp cho trứng nở trên 85%. Trời mát và ẩm tỉ lệ nở trên 90%, trời khô tỉ lệ nở 70%.
 Sâu non mới nở đòi hỏi phải có sương đọng trên là mới có thể di chuyển vào bên trong cây (mất khoảng 6 – 12 giờ trên cây lúa 2 tuần tuổi). Sâu non có thể sống trên mặt nước bùn 4 – 6 ngày. Nếu không có nước, sau 24 giờ sâu non sẽ chết. Khi  di chuyển, sâu non lách qua mép bẹ lá hay chui trực tiếp từ ngọn vào đỉnh sinh trưởng của cây. Tới đỉnh sinh trưởng, sâu tiết ra những chất dính làm cho lá lúa vừa mới nhú ra bị kết dính lại với nhau bọc chúng lại và phát triển thành ống hành.Sâu non có 4 tuổi, dài 1 – 5 mm, màu trắng sữa, khi mới nở có màu trắng nhìn giống như con giòi, chỉ 6 giờ sau khi nở giòi theo làn sương mỏng di chuyển xuống thân và tấn công vào đỉnh sinh trưởng của cây lúa . Sâu non và nhộng sẽ sống trong ống hành này . Những chồi lúa bị tấn công sẽ không có khả năng tạo gié. Ống hành sẽ xuất hiện khoảng 1 tuần sau khi bị muỗi hành tấn công. Ngoài cây lúa muỗi hành còn sống trên cỏ dại như cỏ lồng vực, cỏ lông tây, cỏ ống và lúa hoang trên ruộng...
Nhộng của muỗi hành dài 4-4,5 mm có màu hồng nhạt , nằm trong ống hành, có thể di chuyển lên xuống trong ống hành. Sự di chuyển này phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Trời râm mát di chuyển lên trên mút ngọn ống hành, trời nắng di chuyển xuống dưới , sắp vũ hóa có màu hồng thẫm.  lúc nhộng sắp hoá muỗi tạo thành 1 lổ ra ở gần đầu ống và  chuyển lên trên ngọn chui ½ mình ra, lột vỏ nhộng để lại trên đầu ống hành.
Vòng đời của muỗi hành từ 25-30 ngày.+ Giai đoạn trứng: 3-8 ngày.
+ Giai đoạn sâu non: 13-28 ngày.
+ Giai đoạn nhộng: 3-15 ngày.
+ Giai đoạn trưởng thành (muỗi): 1-3 ngày.
Nhiệt độ ấm nóng và độ ẩm cao là điều kiện thích hợp cho muỗi hành phát sinh phát triển. Những năm mưa nhiều muỗi hành phát sinh phát triển mạnh; ruộng lúa đủ nước bị phá hại nặng hơn ruộng khô và gò. Muỗi hành gây hại trong vụ mùa mưa nặng hơn mùa khô. Bón phân không cân đối cũng là nguyên nhân để muỗi hành gây hại.
Muỗi hành phá hại đỉnh sinh trưởng làm lá non biến dạng “cọng hành”, cây lúa bé, sinh trưởng không bình thường. Muỗi hành phá hại lúa từ giai đoạn mạ đến giai đoạn cuối đẻ nhánh. Các giai đoạn sau không còn thích hợp với muỗi hành.
Phòng trừ:- Không trồng các giống hấp dẫn muỗi hành như các giống lúa thơm như Jasmine, OM4900, OM5451, Nàng Hoa 9,...
 - Ruộng lúa bị muỗi hành hại cần kịp thời tháo nước phơi ruộng để hạn chế sự lây lan phát triển.
- Vệ sinh đồng ruộng, diệt trừ cỏ dại, đặc biệt là cỏ Leersia; xử lý lúa chét.
- Bón phân cân đối NPK. Đặc biệt chú ý tăng lượng phân lân.
- Dùng bẫy đèn diệt muỗi, bảo vệ ong mắt đỏ là thiên địch.của muỗi hành
- Dùng các loại thuốc dạng hạt như  Basudin hạt, Regent hạt trộn với đất bột rắc để diệt sâu non khi lúa còn ở giai đoạn mạ và đẻ nhánh.
Biện pháp trước mắt: Hiện nay nông dân không nên phun thuốc trừ muỗi hành vì không hiệu quả (vì lúa đã lớn muỗi hành không gây hại ở giai đọan sau nhất là  lúa làm đòng trở đi, mà chỉ gây hại ở giai đoạn mạ và đẻ nhánh). Phun thuốc chỉ gây tốn kém, làm ô nhiễm môi trường và chết thiên địch. Nông dân nên tiếp tục theo dõi chăm sóc ruộng vì bên cạnh những chồi bị hại vẫn còn chồi khỏe còn cho ra bông để vớt vát lại một phần chi phí đã bỏ ra trong sản xuất.


Biện pháp phòng trừ lâu dài: Đối với các vụ Hè Thu và vụ Thu Đông các năm tiếp theo nên gieo sạ sớm hoặc đại trà đồng loạt trên cùng cánh đồng trong khoảng thời gian lịch thời vụ của tỉnh hoặc của đại phương khuyến cáo. Nên thăm đồng thường xuyên để phát hiện muỗi trưởng thành và xử lý một số loại thuốc lưu dẫn ở giai đoạn mạ - đẻ nhánh  Trong trường hợp mật độ muỗi nhiều, điều kiện thời tiết thích hợp cần phun thuốc phải tuân theo nguyên tắc 4 đúng. Khi muỗi hành  ra rộ trùng với giai đọan sinh trưởng của cây lúa từ sau sạ đến đẻ nhánh có khả năng gây hại cao có thể phun thuốc (trong thời gian muỗi ra rộ) hoặc rải thuốc (trong thời gian muỗi ra rộ hoặc chậm nhất là sau khi sâu non mới nở). Có thể sử dụng hai lần thuốc ở 2 lứa muỗi gần nhau. Thời gian sử dụng thuốc có hiệu quả nhất là sau sạ 10 ngày đến đẻ nhánh rộ.
Các lọai thuốc được sử dụng để phòng trừ muỗi hành: Thuốc rải: Padan 4G 0,5 – 0,7 kg/ha, Diazan 10H 20  kg/ha. Thuốc phun: Padan 95SP ,Regent 5SC.

Phạm Thị Ngại
Chi cục Bảo vệ thực vật An Giang
© Copyright 2013 . All rights reserved
Design by Vitda.
CÔNG TY TNHH SITTO VIỆT NAM
Số 4 đường 3A, KCN Biên Hòa 2, Đồng Nai.
Điện thoại: (84-8) 6 2960736 - 6 2960737
Hotline: 08 22297399